Η 31η Μαΐου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος (World No Tobacco Day), με απόφαση που έλαβε το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), για να υπενθυμίσει στο παγκόσμιο κοινό τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το κάπνισμα ευθύνεται για τους περισσότερους θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα διεθνώς, ενώ και το παθητικό κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου σε μη καπνιστές.

Στην Ευρώπη, περίπου 430.000 άτομα πεθαίνουν από καρκίνο των πνευμόνων, ενώ διαγνώστηκαν περισσότερες από 500.000 νέες περιπτώσεις. Στην Ελλάδα πάνω από 7.000 άτομα χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω της νόσου.

Το κάπνισμα είναι και η κύρια αιτία της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ). Επιπλέον, επιδεινώνει το άσθμα είτε στους ίδιους τους καπνιστές είτε στους παθητικούς καπνιστές.

Τα παιδιά που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης λοίμωξης του αναπνευστικού, πνευμονίας και βρογχίτιδας.

Στοιχεία του ΠΟΥ για τις επιπτώσεις του καπνίσματος

Το κάπνισμα σκοτώνει περισσότερους από επτά εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο στον κόσμο, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), που απευθύνει έκκληση να σταματήσει η προώθηση του και να αυξηθούν οι φόροι και οι τιμές των προϊόντων καπνού.

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του καπνίσματος, ο ΠΟΥ δημοσιοποίησε μια έκθεση που αποτιμά το κόστος του καπνίσματος για την υγεία και την οικονομία και, για πρώτη φορά, την επίδρασή του στο περιβάλλον.

Κάθε χρόνο, περισσότεροι από 7 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας του καπνίσματος, έναντι περίπου 4 εκατομμυρίων στις αρχές του 21ου αιώνα, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του ΠΟΥ.

Αυτή τη στιγμή το κάπνισμα, που είναι η κυριότερη αιτία για μη μεταδοτικές ασθένειες που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί, προκαλεί τον θάνατο στους μισούς από εκείνους που έχουν αυτή τη συνήθεια.

Οι βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος πλήττουν κυρίως τους φτωχούς και αποτελούν έναν σημαντικό λόγο για τις ανισότητες που παρουσιάζονται όσον αφορά την υγεία μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, για τον οποίο περισσότερο από το 80% των θανάτων θα συμβούν σε χώρες με χαμηλό ή μέσο εισόδημα έως το 2030.

Η καλλιέργεια και η παραγωγή καπνού επίσης ευθύνεται εν μέρει για την αποψίλωση των δασών. Ένα δέντρο χάνεται για κάθε 300 τσιγάρα, υπολογίζουν οι ειδικοί. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει στη διάρκεια του 21ου αιώνα έως και ένα δισεκατομμύριο θανάτους στον κόσμο.

Για να εξαλείψει αυτή τη μάστιγα, ο ΠΟΥ προτείνει τη λήψη «αυστηρών μέτρων», όπως η απαγόρευση του μάρκετινγκ και της δημοσιότητας, η ουδέτερη συσκευασία, η απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους και στους χώρους εργασίας και η αύξηση των φόρων και της τιμής των καπνικών προϊόντων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στην μάχη κατά του καπνίσματος

Η κατανάλωση καπνού αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία πρόωρων θανάτων στην ΕΕ, καθώς ευθύνεται για 700.000 θανάτους ετησίως.

Η ΕΕ παραθέτει  πρωτοβουλίες  για την αντιμετώπιση του προβλήματος, που αφορούν την αυστηρότερη νομοθεσία για διαφήμιση, φορολογία και χώρους καπνίσματος και τις νέες «σημάνσεις ιχνηλασιμότητας» στις συσκευασίες, οι οποίες θα επιτρέπουν στις αρχές και τους πολίτες να ελέγχουν αν ένα προϊόν καπνού στην αγορά είναι γνήσιο ή παράνομο.

Πώς ο καπνός θέτει σε κίνδυνο την υγεία των πνευμόνων σε όλο τον κόσμο

Η έκθεση στον καπνό επηρεάζει την υγεία των πνευμόνων των ανθρώπων παγκοσμίως:

  • Καρκίνος του πνεύμονα

Το κάπνισμα ευθύνεται για περισσότερα από τα δύο τρίτα των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα σε παγκόσμιο επίπεδο.

  • Χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια

Ο κίνδυνος εμφάνισης της ΧΑΠ είναι ιδιαίτερα υψηλός μεταξύ των ατόμων που ξεκινούν το κάπνισμα σε νεαρή ηλικία, καθώς το κάπνισμα επιβραδύνει σημαντικά την ανάπτυξη του πνεύμονα.

  • Βρεφική και παιδική υγεία

Τα βρέφη που είναι εκτεθειμένα εντός της μήτρας σε τοξίνες του τσιγάρου, μέσω του καπνίσματος της μητέρας ή της μητρικής έκθεσης στον παθητικό καπνό, εμφανίζουν συχνά μειωμένη πνευμονική ανάπτυξη και λειτουργία. Τα μικρά παιδιά που εκτίθενται σε παθητικό καπνό κινδυνεύουν από την εμφάνιση και επιδείνωση του άσθματος, της πνευμονίας και της βρογχίτιδας και των λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι 60.000 παιδιά πεθαίνουν πριν από την ηλικία των 5 ετών από λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού που προκαλούνται από το παθητικό κάπνισμα.

Όσα ζουν στην ενήλικη ζωή, εξακολουθούν να υποφέρουν από τις συνέπειες της έκθεσης στον καπνό, καθώς οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος στην πρώιμη παιδική ηλικία αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης ΧΑΠ κατά την ενηλικίωση.

  • Φυματίωση

Η φυματίωση βλάπτει τους πνεύμονες και μειώνει τη λειτουργία των πνευμόνων, η οποία επιδεινώνεται περαιτέρω από το κάπνισμα. Περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει λανθάνουσα φυματίωση, θέτοντας σε κίνδυνο την ανάπτυξη της ενεργού ασθένειας. Οι άνθρωποι που καπνίζουν είναι δύο φορές πιο πιθανό να νοσήσουν από φυματίωση.

  • Μόλυνση του αέρα

Το κάπνισμα συνιστά μία πολύ επικίνδυνη μορφή ατμοσφαιρικής ρύπανσης των εσωτερικών χώρων: περιέχει πάνω από 7.000 χημικές ουσίες, 69 από τις οποίες είναι γνωστό ότι προκαλούν καρκίνο.

Παρόλο που ο καπνός μπορεί να είναι αόρατος, μπορεί να παραμείνει στον αέρα για πάνω από πέντε ώρες, θέτοντας αυτούς που εκτίθενται στο κάπνισμα σε κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, χρόνιας αναπνευστικής νόσου και μειωμένης πνευμονικής λειτουργίας.

Στη χώρα μας άργησε να εφαρμοστεί ο αντικαπνιστικός νόμος, μόλις πέρυσι άρχισε ουσιαστικά η εφαρμογή του, κατάργηση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους, και σε μαγαζιά υγειονομικού ενδιαφέροντος