Η 3η Μαΐου είναι ημέρα αφιερωμένη στην ελευθερία του Τύπου. Η επέτειος καθιερώθηκε σε ανάμνηση της Διακήρυξης του Βίντχουκ. Ήταν εκεί, στην πρωτεύουσα της Ναμίμπια, όπου με πρωτοβουλία της UNESCO, Αφρικανοί δημοσιογράφοι συγκεντρώθηκαν και υπέγραψαν τη Διακήρυξη του Βίντχουκ για την ανάπτυξη μιας ελεύθερης, ανεξάρτητης και πλουραλιστικής δημοσιογραφίας.

Η διαδικασία διήρκησε πέντε ημέρες, τελειώνοντας στις 3 Μαΐου του 1991. Η διακήρυξη, πέρα από το ότι ενέπνευσε τη σύνταξη μιας πληθώρας παρόμοιων εγγράφων ανά τον κόσμο, αποτελεί την υπενθύμιση της σημασίας της ελευθεροτυπίας.

Η διακήρυξη συντάχθηκε σε μια περίοδο, όταν οι αφρικανικές συγκρούσεις και ο Ψυχρός Πόλεμος υπονόμευαν πολλά από τα δημοκρατικά θεμέλια, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης και πληροφόρησης.

Η ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου αποτελούν οργανικά στοιχεία του δημοκρατικού πολιτεύματος: Σ’ ένα έδαφος λογοκρισίας, είναι αδύνατο να ανθίσει μια φιλελεύθερη κοινωνία πολιτών. Χωρίς έναν Τύπο «ελεύθερο, ανεξάρτητο και πλουραλιστικό», το πολίτευμα παύει να πηγάζει από τους πολίτες για τους πολίτες. Η δημοκρατία γίνεται κενή περιεχομένου, ένα προσωπείο νομιμοποίησης για απολυταρχικές εξουσίες. Δεν αποτελεί έκπληξη που ο Τύπος αποτελεί ένα από τα πρώτα θύματα των αυταρχικών καθεστώτων.

Κατοχυρωμένη συνταγματικά αλλά και από τον ΟΗΕ, η ελεύθερη δημοσιογραφία υπηρετεί τον κάθε πολίτη, με καθήκον να πληροφορεί, να αποκαλύπτει και να ελέγχει τη δημόσια σφαίρα.

Πολύ περισσότερο, είναι αυτός που μπορεί και πρέπει να παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για την αποτελεσματική και νόμιμη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών. Πηγάζοντας από την ελευθερία της έκφρασης, είναι θεμελιώδες δικαίωμα του δημοσιογράφου να μπορεί να εκτελεί το καθήκον του χωρίς εκφοβισμό.   Μέσα σ’ ένα χάος πληροφοριών, ο Τύπος θα ρίξει φως στις άγνωστες πλευρές της δημοσιότητας.

Ένα θεμέλιο όμως που τα τελευταία χρόνια συστηματικά υποσκάπτεται από τη συνεχιζόμενη κρίση με ανεργία, που υπερβαίνει στην Ελλάδα το 50% μαζί με αδήλωτη, απλήρωτη ή κακοπληρωμένη εργασία και το Ασφαλιστικό σε αποδόμηση.

Εφημερίδες χωρίς συντάκτες, κανάλια δίχως δελτία ειδήσεων και μυθοπλασία, που πνίγει την ενημέρωση για να παίζει το στοίχημα, είναι ο κανόνας που θέλουν να επιβάλλουν τα νέα καρτέλ μαζί με την παλαιά διαπλοκή

Οι κυβερνήσεις, οι εργοδότες των μέσων μαζικής ενημέρωσης και η κοινωνία των πολιτών, όλοι έχουν να διαδραματίσουν ένα ρόλο για τη στήριξη αυτού του θεμελίου σεβόμενοι το αυτονόητο: ότι η Ενημέρωση είναι ιερό δικαίωμα και η ανεξαρτησία των δημοσιογράφων προϋποθέτει πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα.

Άνθρωποι του Τύπου, καθημερινά σε πολλές χώρες στον κόσμο, στην προσπάθεια τους να ρίξουν φώς στις αυθαιρεσίες σε βάρος της κοινωνίας και των πολιτών, γίνονται οι ίδιοι στόχοι. Υφίστανται δολοφονία χαρακτήρα, σεξουαλικές επιθέσεις, προσαγωγές, τραυματισμούς ακόμη και θανάτους.

Η ΟΥΝΕΣΚΟ ενεργά προωθεί την ασφάλεια όσων δημοσιογραφούν και πιστεύει ότι έχουν το δικαίωμα να εργάζονται ανεμπόδιστα, ελεύθερα, απαλλαγμένοι από απειλές βίας και να διασφαλίζεται η ελευθερία γνώμης κι έκφρασης.

Την τελευταία δεκαετία περισσότεροι από 800 δημοσιογράφοι κι εργαζόμενοι σε ΜΜΕ έχουν σκοτωθεί ή δολοφονηθεί κι η πλειονότητά τους δεν είναι πολεμικοί απεσταλμένοι ή ανταποκριτές. Πέφτουν θύματα σε μη εμπόλεμες ζώνες από παραστρατιωτικούς πυρήνες, οργανωμένες ομάδες εγκληματιών ή και τοπικών αστυνομικών αρχών. Συλλαμβάνονται, διώκονται, απάγονται, υφίστανται ξυλοδαρμούς κι επιθέσεις, που μπορούν να φθάσουν ακόμη και σε δολοφονίες. Οι περισσότερες περιπτώσεις δεν ξεκαθαρίζονται ποτέ, αφού δεν ερευνώνται.

Ας αποτελέσει, λοιπόν, η επέτειος της Παγκόσμιας Ημέρας Ελευθεροτυπίας το έναυσμα για να αναρωτηθούμε πόσο σημαντικό και αναγκαίο είναι να υπερασπιστούμε ένα από τα βασικά μας δικαιώματα.