Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πλαστικής Σακούλας (International Plastic Bag Free Day ) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 3 Ιουλίου, με πρωτοβουλία οικολογικών οργανώσεων σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με τους διοργανωτές ο εορτασμός παρέχει μια μοναδική ευκαιρία για να διαχυθεί το μήνυμα ότι ένας κόσμος χωρίς πλαστικές σακούλες είναι εφικτός.

Τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά:

  • Κατά μέσο όρο οι πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται για 25 λεπτά.
  • Από 100 έως 500 χρόνια χρειάζεται μια πλαστική σακούλα για να αποσυντεθεί, ανάλογα με τον τύπο της.
  • Κάθε λεπτό χρησιμοποιούνται 1.000.000 σακούλες σε όλο τον κόσμο.
  • Ο μέσος ευρωπαίος χρησιμοποιεί 500 σακούλες κάθε χρόνο.
  • Το 80% των θαλάσσιων απορριμάτων είναι πλαστικά.
  • Οι πλαστικές σακούλες που παράγονται κάθε χρόνο στην Ε.Ε. ζυγίζουν 3.4 εκατομμύρια τόνους και αντιστοιχούν στο βάρος περισσότερων από 2 εκατομμυρίων αυτοκινήτων.

 

«Η Μεσόγειος Θάλασσα μετατρέπεται με γοργούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια σε μια επικίνδυνη “πλαστική παγίδα” με ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα ρύπανσης εξαιτίας των πλαστικών απορριμμάτων, που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τα θαλάσσια είδη, αλλά και την ανθρώπινη υγεία». Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα, στο οποίο καταλήγει πρόσφατη μελέτη του WWF με τίτλο, «Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική παγίδα».

Έχει, μάλιστα, υπολογιστεί πως εντοπίζονται 1,25 εκατομμύρια κομματάκια πλαστικού ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στη Μεσόγειο Θάλασσα συγκέντρωση, σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερη από αυτήν που καταγράφεται στο λεγόμενο «πλαστικό νησί», στον Βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό. Όταν δε, εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα αποτελούν απειλή όχι μόνο για έναν μεγάλο αριθμό ειδών, αλλά και για την ανθρώπινη υγεία.

Σύμφωνα με τη μελέτη του WWF, στη Μεσόγειο, τα πλαστικά αποτελούν το 95% των σκουπιδιών που εντοπίζονται στις θάλασσες, τόσο στον βυθό της θάλασσας, όσο και στις ακτές.   Η ρύπανση αυτή, προέρχεται κυρίως από την Τουρκία και την Ισπανία και σε δεύτερη φάση, από την Ιταλία, την Αίγυπτο, τη Γαλλία και την Ελλάδα, με τους τουρίστες που επισκέπτονται την περιοχή να ευθύνονται για την ετήσια αύξηση, κατά 40%, των απορριμμάτων που καταλήγουν στη Μεσόγειο Θάλασσα.   Όπως τονίζει απ΄ την πλευρά του το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, με αφορμή τη σημερινή παγκόσμια ημέρα κατά της πλαστικής σακούλας και με κεντρικό σύνθημα «ετοιμάσου να αλλάξεις», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ρίχνεται στη μάχη.

Η εκστρατεία ακολουθεί την πρόταση για μια νέα νομοθεσία που θα σταματήσει τα θαλάσσια απορρίμματα στην πηγή τους, στοχοποιώντας τα 10 συχνότερα πλαστικά προϊόντα, τα οποία καταλήγουν στους ωκεανούς.   Σημειώνεται ότι το 43% των θαλάσσιων απορριμμάτων αποτελείται από 10 τύπους πλαστικών μιας χρήσης, όπως συσκευασίες φαγητού, πλαστικά ποτήρια και κουτάκια αναψυκτικών, μπατονέτες, πλαστικά πιατάκια – πιρουνάκια – καλαμάκια, πλαστικά μπουκάλια, μπαλόνια, πακέτα και πλαστικά συσκευασίας, αποτσίγαρα, προϊόντα υγιεινής και πλαστικές σακούλες.

Επιπλέον, όπως επισημαίνει το WWF, τα μεγάλα πλαστικά κομμάτια τραυματίζουν, προκαλούν ασφυξία και συχνά θάνατο στα ζώα της θάλασσας, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων εμβληματικών ειδών που είτε προστατεύονται από το νόμο, είτε κινδυνεύουν με εξαφάνιση, όπως είναι οι θαλάσσιες χελώνες ή τα θαλάσσια θηλαστικά.   «Η ουσιαστική αντιμετώπιση της αυξανόμενης ρύπανσης των θαλασσών απαιτεί την εφαρμογή της Οδηγίας ως μεταβατικού σταδίου, μέχρι την πλήρη κατάργηση της λεπτής μεταφερόμενης πλαστικής σακούλας», που- για το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS- «αποτελεί τη μόνη ενδεδειγμένη λύση».

Από την 1η Ιανουαρίου 2018, σε εφαρμογή της Οδηγίας 2015/720 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπαψε η δωρεάν διάθεση πλαστικής σακούλας μεταφοράς και επιβλήθηκαν η καταβολή αντισταθμιστικού περιβαλλοντικού τέλους για τις λεπτές πλαστικές σακούλες με πάχος τοιχώματος μικρότερο των 50 μικρών (μm) και η τιμολόγηση της πλαστικής σακούλας μεταφοράς με πάχος τοιχώματος από 50 – 70 μικρά (μm).

Το 2019 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο  ενέκρινε  νόμο για την κατάργηση της χρήσης πλαστικών, ο οποίος  προβλέπει ότι μέχρι το 2021  τα κράτη-μέλη θα πρέπει  να έχουν απαγορεύσει ολοσχερώς τα πλαστικά μαχαιροπίρουνα και τα πιάτα μίας χρήσης, τις συσκευασίες φαγητού και ποτού από φελιζόλ,  καθώς και τα καλαμάκια, τους αναδευτήρες ποτών και τις μπατονέτες με πλαστικά μέρη. Επιπλέον στόχος είναι η συλλογή του 90% των πλαστικών μπουκαλιών μέχρι το 2029, ενώ τα πλαστικά μπουκάλια θα πρέπει να προέρχονται τουλάχιστον κατά 25% από ανακυκλωμένο υλικό μέχρι το 2025 και κατά 30% μέχρι το 2030.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περισσότερο από το 80% των θαλασσίων απορριμμάτων είναι πλαστικά. Εξαιτίας του αργού ρυθμού αποσύνθεσης, το πλαστικό συσσωρεύεται σε θάλασσες, ωκεανούς και παραλίες στην ΕΕ και παγκοσμίως. Τα πλαστικά υπολείμματα εντοπίζονται σε θαλάσσια είδη, όπως οι θαλάσσιες χελώνες, οι φώκιες, οι φάλαινες και τα πουλιά, αλλά επίσης στα ψάρια και τα οστρακοειδή και ως εκ τούτου στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα.