Το πυρηνικό δυστύχημα του Τσερνομπίλ έλαβε χώρα στις 26 Απριλίου του 1986, στον αντιδραστήρα αρ. 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας του Τσερνομπίλ της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος σήμερα βρίσκεται σε εδάφη της Ουκρανίας. Ήταν το αποτέλεσμα των ελαττωμάτων σχεδιασμού του ίδιου αντιδραστήρα  και της παραμέλησης των κανόνων ασφάλειας κατά την πραγματοποίηση από το προσωπικό του σταθμού  σειράς προγραμματισμένων  δοκιμών.

Η ραδιενεργή έκρηξη, που  προκλήθηκε, ήταν 300 φορές πιο ισχυρή από την ατομική έκρηξη στην Χιροσίμα το 1945. Το ραδιενεργό σύννεφο από το ατύχημα πέρασε πάνω από το ευρωπαϊκό μέρος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης και το ανατολικό μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Από το ατύχημα πέθαναν επιτόπου 2 από τους εργάτες του σταθμού. Μέσα σε τέσσερις μήνες, από τη ραδιενέργεια και από εγκαύματα λόγω της θερμότητας, πέθαναν 28 πυροσβέστες που έσπευσαν στο χώρο του ατυχήματος και διαπιστώθηκαν 19 επιπλέον θάνατοι ως το 2004.

Ο αποκλεισμός της εκροής των ραδιενεργών ουσιών από τον καταστραμμένο αντιδραστήρα του σταθμού έγινε δυνατός μόνο σε ένα μήνα – στο τέλος Μαΐου του 1986 – και με τον τρόπο κινητοποίησης σημαντικών πόρων και, δυστυχώς, με το κόστος της μαζικής ακτινοβολίας χιλιάδων ανθρώπων.  Ραδιενεργή μόλυνση υπέστησαν περίπου 600.000 άτομα και γύρω από το Τσερνόμπιλ ιδρύθηκε η λεγόμενη ζώνη εκκένωσης με ακτίνα 30 χιλιομέτρων, από την όποια απομακρύνθηκαν πάνω από 200.000 άνθρωποι.

Το ατύχημα του Τσερνομπίλ προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές και κοινωνικές καταστροφές του 20ου αιώνα. Με τις ραδιενεργές ουσίες μολύνθηκαν πάνω από 200 χιλιάδες τετραγωνικά χλμ. γης, εκ των οποίων περίπου το 70%  βρίσκονται στα εδάφη της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Ρωσίας. Από τις συνέπειες της καταστροφής του Τσερνομπίλ επηρεάστηκαν πάνω από 5 εκατομμύρια άνθρωποι.

Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, αυτό το τραγικό γεγονός άλλαξε τη μοίρα της ανθρωπότητας για 24.000 χρόνια μπροστά, όσο διαρκεί η ημισεία διάλυση του ραδιενεργού πλουτώνιου, και τη ζωή των εκατοντάδων χιλιάδων εσωτερικά εκτοπισμένων ανθρώπων, που κατοικούσαν πριν σε περιοχές, μολυσμένες από τις ραδιενεργές ουσίες.

Κατά τη γνώμη πολλών μαρτύρων εκείνων των γεγονότων, το ίδιο το τραγικό γεγονός και η επίσημη αντίδραση σε αυτό της τότε ηγεσίας της Πρώην Σοβιετικής Ένωσης, οι προσπάθειες της να αποκρύψει καταστροφικές συνέπειες του ατυχήματος, ήταν μία από τις αιτίες της διάλυσης της ΕΣΣΔ.

Το δυστύχημα στο Πυρηνικό Σταθμό του Τσερνομπίλ το 1986 και το ατύχημα στο ιαπωνικό Πυρηνικό Σταθμό «Φουκουσίμα» το 2011 κατέδειξαν την ανάγκη να βελτιωθεί η ασφάλεια της παραγωγής και χρήσης πυρηνικής ενέργειας. Οι συνέπειές τους κατέστησαν  τραγικό μάθημα για την ανθρωπότητα και μια αυστηρή προειδοποίηση σχετικά με την έκταση της ευθύνης, την οποία έχει αναλάβει πάνω της η επιστήμη σήμερα.

Το 2003 η 26η Απριλίου – ημέρα του ατυχήματος στον Πυρηνικό Σταθμό του Τσερνομπίλ – ανακηρύχτηκε ως Παγκόσμια ημέρα μνήμης για τα θύματα των ραδιενεργών ατυχημάτων και καταστροφών.