H Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας είναι μέρα εορτασμού της μητρότητας και των ευχαριστιών προς τη μητέρα, μια γιορτή με αρχαιοελληνικές αναφορές. Η μητέρα Γη (Γαία) σύζυγος του Ουρανού, είναι η προσωποποίηση της φύσης, που γεννά όλο τον κόσμο και λατρεύεται ως η υπέρτατη θεότητα.

Η λατρεία περνά στη συνέχεια στην κόρη της, Ρέα, σύζυγο και αδερφή του Κρόνου. Η Ρέα λατρεύεται ως η “Μητέρα των Θεών”, καθώς φαίνεται να είναι η πρώτη, που γέννησε με τοκετό και ανάθρεψε τα παιδιά της με μητρικό γάλα. Οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν τιμές στη Ρέα κάθε άνοιξη, καθώς ήταν και θεά της γης και της γονιμότητας.

Ορισμένες φορές, η Ρέα παίρνει τη μορφή της μικρασιατικής θεότητας Κυβέλης, επίσης μητέρας των θεών, όπως την προσφωνεί ο Πίνδαρος («Κυβέλα, Μάτερ θεών»).

Στη σύγχρονη εποχή, η Αμερικανίδα κοινωνική ακτιβίστρια Άννα Μαρία Τζάρβις (1864-1948) ήταν αυτή που είχε πρώτη την ιδέα να καθιερωθεί μια ιδιαίτερη ημέρα προς τιμή της μητέρας, η οποία διοργάνωσε για πρώτη φορά το 1865 ένα κίνημα με το όνομα Mothers’ Friendship Day και συναντήσεις με το όνομα Mothers’ Day Meetings, κατά τις οποίες οι μητέρες αντάλλασσαν απόψεις και εμπειρίες.

Η ανάγκη για την τιμητική αυτή της μητρότητας προέκυψε από την προσωπική τραγωδία της Τζάρβις: Από τα 13 της παιδιά, μόλις τα 4 κατάφεραν να φτάσουν έως την εφηβεία. Πέθαναν από ασθένειες κοινές της εποχής (ιλαρά, τυφοειδή πυρετό, διφθερίτιδα), απώλειες που ενέπνευσαν την Τζάρβις να αναλάβει δράση ώστε να βοηθήσει την κοινότητά της στη μάχη κατά των παιδικών ασθενειών.

Η Ann Marie Reeves Jarvis ενέπνευσε τη «γέννηση» της συγκεκριμένης ημέρας. Η ακούραστη δουλειά της με άλλα μέλη της κοινότητάς της συνέβαλε καθοριστικά στη βελτίωση της δημόσιας υγείας και των συνθηκών υγιεινής – AP Photo

Το 1870 η Julia Ward Howe διοργάνωσε μια εκδήλωση φιλειρηνικής συγκέντρωσης μητέρων με το σλόγκαν «peace and motherhood» με σκοπό, τα παιδιά να μην στέλνονται στον πόλεμο.

Οι προσπάθειές της ευοδώθηκαν τελικά στις 9 Μαΐου του 1914, όταν ο τότε αμερικανός πρόεδρος Γούντροου Γουίλσον υπέγραψε προκήρυξη, σύμφωνα με την οποία η Ημέρα της Μητέρας καθιερωνόταν ως εθνική εορτή τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου. ως μέρα  «δημόσιας έκφρασης αγάπης προς τις μαμάδες».

Έκτοτε, πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, εορτάζουν την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου (10 Μαΐου το 2020).

H Τζάρβις επέλεξε το λευκό γαρίφαλο ως το λουλούδι-σύμβολο της Ημέρας της Μητέρας, επειδή «το λευκό του χρώμα συμβολίζει την αλήθεια, την αγνότητα και τη φιλευσπλαχνία της μητρικής αγάπης· το άρωμά του, τη μνήμη και τις προσευχές της».

Η Ημέρα της Μητέρας γρήγορα εμπορικοποιήθηκε από τη βιομηχανία των λουλουδιών, που βρήκε μία «θεόσταλτη» ευκαιρία να αυξήσει τους τζίρους της. Όπως ήταν φυσικό, η Άννα Τζάρβις απογοητεύτηκε, όταν είδε ότι το όραμά της πήρε άλλη μορφή.

Η ίδια δεν είχε παιδιά. Είχε, όμως, μία μητέρα που αγαπούσε και θαύμαζε. Και όταν την έχασε θέλησε να τιμήσει τη μνήμη της, αλλά και να προσφέρει στα υπόλοιπα παιδιά που είχαν εν ζωή τις δικές τους μαμάδες, να περάσουν μία μέρα μαζί, σε γιορτινό κλίμα.

Μάλιστα, ήταν τόσο εκνευρισμένη που αφοσιώθηκε σε έναν καινούργιο σκοπό: να επαναφέρει την Ημέρα της Μητέρας στις αρχικές της ρίζες. Μόνο που ο αγώνας αυτός ήταν σκληρός, δύσκολος και στο τέλος τής κόστισε όλη της την περιουσία.

Η Άννα Τζάρβις διοργάνωνε μποϊκοτάζ, απειλούσε με μηνύσεις μέχρι που επιτέθηκε και στην Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών, Ελέανορ Ρούζβελτ, κατηγορώντας την ότι χρησιμοποίησε την Ημέρα της Μητέρας για να συγκεντρώσει πόρους για φιλανθρωπίες.

Ακόμη και σε συνέδριο ζαχαροπλαστών στη Φιλαδέλφεια είχε εισβάλει το 1923, προκειμένου να διαμαρτυρηθεί για την εμπορευματοποίηση μίας γιορτής που κουβαλούσε πάντα τη μελαγχολική ιστορία των μανάδων που είχαν χάσει τα παιδιά τους στον πόλεμο.

Η εμπνεύστρια της «Ημέρας της Μητέρας» δε λύγιζε ποτέ και πάλευε με σθένος για την επαναφορά στο αρχικό της νόημα, μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 40.

Παράτησε τον αγώνα της, γιατί βυθίστηκε στη λήθη της άνοιας. Το 1948, η Άννα Τζάρβις πέθανε φτωχή σε ηλικία 84 ετών στο σανατόριο Marshall Square της Φιλαδέλφειας. Λένε ότι αν ήθελε, θα μπορούσε να είχε κερδίσει πολλά χρήματα από τη «Γιορτή της Μητέρας».

Στην Ελλάδα η γιορτή της μητέρας συνδέθηκε με την εορτή της Υπαπαντής (2 Φεβρουαρίου). Τότε η ορθόδοξη εκκλησία γιορτάζει την Παναγία με τον Ιωσήφ που πηγαίνουν τον 40ήμερο Ιησού στο Ναό για ευλογία. Να “σαραντίσει”, με σύγχρονη ορολογία. Μια κίνηση που ακόμα σήμερα κάνουν οι χριστιανές μητέρες (Σαραντισμός). Όμως κατά την δεκαετία του 1960, ο εορτασμός ατόνησε και ενισχύθηκε η δυτικόφερτη συνήθεια εορτασμού της 2ης Κυριακής του Μαΐου.