Ήταν 10 Ιουνίου του 1944 όταν σημειώθηκε μία από τις μεγαλύτερες ναζιστικές θηριωδίες με απολογισμό τη σφαγή εκατοντάδων αμάχων στο Δίστομο Βοιωτίας. Σήμερα συμπληρώνονται 77 χρόνια από το έγκλημα των Ες Ες και των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων, μία σφαγή που παρέμεινε ατιμώρητη.

Με διαφαινόμενη, πλέον, την ήττα της Γερμανίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κατοχικές δυνάμεις είχαν γενικεύσει την τακτική των αντιποίνων και τις σφαγές αμάχων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου ο ΕΛΑΣ είχε ισχυρή παρουσία και στήριξη.

Από την μανία των ναζί δεν γλίτωσαν ούτε μωρά με τον επίσημο απολογισμό να κάνει λόγο για περισσότερους από 218 νεκρούς (άνδρες, γυναίκες, παιδιά), ανάμεσά τους και δεκάδες ανήλικα, ενώ υπάρχουν αναφορές πως ο αριθμός των νεκρών ξεπέρασε τους 500.

Το δεύτερο έγκλημα των ναζί ήταν οι ψευδείς αναφορές για τη σφαγή του Διστόμου, όπου ανέφεραν ότι οι γερμανικές δυνάμεις δέχθηκαν επίθεση από αντάρτικες ομάδες.

Το χρονικό της σφαγής

Το πρωί της 10ης Ιουνίου 1944 γερμανική στρατιωτική φάλαγγα των Ες-Ες ξεκίνησε από τη Λιβαδειά για την Αράχωβα, με σκοπό την εκκαθάριση της περιοχής από τις αντάρτικες δυνάμεις. Στο Δίστομο ενώθηκε με άλλη γερμανική ομάδα που είχε ξεκινήσει από την Άμφισσα και προχώρησαν προς το Στείρι. Οι κάτοικοι έλαβαν εντολή να μην απομακρυνθούν από το χωριό, μέχρι την επιστροφή των γερμανικών δυνάμεων.

Στη θέση Καταβόθρα οι Γερμανοί δέχθηκαν επίθεση από αντάρτες του ΕΛΑΣ. Μετά από σύντομη, αλλά σφοδρή μάχη, αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 15 νεκρούς και άλλους τόσους τραυματίες. Οι γερμανικές απώλειες ανήλθαν σε 6 νεκρούς και 15 τραυματίες.

Οι Γερμανοί απέδωσαν την επίθεση του ΕΛΑΣ σε ειδοποίηση των κατοίκων του Διστόμου και επέστρεψαν στο χωριό για να εκδικηθούν. Με διαταγή του διοικητή τους, υπολοχαγού Χανς Ζάμπελ, το Δίστομο πυρπολήθηκε και 218 κάτοικοι (114 γυναίκες και 104 άνδρες) εκτελέστηκαν απάνθρωπα. Μεταξύ των νεκρών, 45 παιδιά και έφηβοι και 20 βρέφη.

Η πρωτοφανής θηριωδία έγινε αμέσως γνωστή μέσω του BBC στο εξωτερικό και προκάλεσε την κατακραυγή της διεθνούς κοινής γνώμης. Η Γερμανική Διοίκηση της Αθήνας επέρριψε την ευθύνη αποκλειστικά στους κατοίκους του Διστόμου, επειδή, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της, δεν συμμορφώθηκαν με τις στρατιωτικές εντολές.

Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, το Ελληνικό Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου μπόρεσε να ανακαλύψει τον υπεύθυνο της Σφαγής, Χανς Ζάμπελ, ο οποίος είχε καταφύγει στο Παρίσι και είχε συλληφθεί. Οι γαλλικές αρχές τον παρέδωσαν στις ελληνικές, οι οποίες τον προφυλάκισαν.

Τον Αύγουστο του 1949 ομολόγησε την έκταση των γερμανικών θηριωδιών στο Δίστομο, αλλά δικαιολογήθηκε ότι εκτελούσε διαταγές ανωτέρων του. Κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής του, ο Ζάμπελ εκδόθηκε προσωρινά στη Δυτική Γερμανία για άλλη υπόθεση, αλλά δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.

77 χρόνια μετά… Κανείς δεν ξεχνά το μαρτυρικό χωριό, το τοπίο φρίκης και πόνου, ένα από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα του φασισμού. 77 χρόνια μετά και εξακολουθούμε να ανακαλούμε τις θηριωδίες του ναζισμού.